Çocuklarda toplam 20 süt dişi bulunur. Bunların 10’u üst, 10’u alt çenededir. Süt dişleri; kesici, köpek ve azı dişlerinden oluşur. Süt dişi dizisinde küçük azı dişi bulunmaz.
İlk süt dişi çoğunlukla altıncı ay civarında çıkar. Süt dişlerinin tamamı genellikle 2,5-3 yaş arasında ağızdaki yerini alır. Dökülme yaklaşık 6 yaşında başlar ve çoğu çocukta 12-13 yaşına kadar sürer. Bu yaşlar yaklaşık değerlerdir ve çocuklar arasında farklılık görülebilir.
Süt Dişleri Hangileridir?
Her çenenin sağ ve sol yarısında beşer süt dişi vardır. Böylece ağzın dört bölümünde toplam 20 diş bulunur. Her bölümdeki dişler önden arkaya doğru şu şekilde sıralanır:
- Bir orta kesici diş
- Bir yan kesici diş
- Bir köpek dişi
- Birinci süt azı dişi
- İkinci süt azı dişi
Toplamda sekiz kesici, dört köpek ve sekiz süt azı dişi vardır. Kalıcı diş dizisindeki küçük azı dişleri süt dişlerinde bulunmaz. Kalıcı küçük azılar, ilerleyen dönemde süt azı dişlerinin yerine çıkar.
Süt Dişleri Ne Zaman Düşer?
Süt dişleri çoğunlukla 6-7 yaş civarında sallanmaya ve düşmeye başlar. Kalıcı diş gelişirken süt dişinin kökü zamanla erir. Kök desteği azalan diş önce hareketlenir, ardından genellikle kendiliğinden düşer.
Dökülme sırası çoğu zaman çıkış sırasına benzer. Önce ön kesici dişler, ardından yan kesiciler düşer. Süt azıları ve köpek dişleri daha sonraki yıllarda yer değiştirir. Ağızda hem süt hem kalıcı dişlerin bulunduğu bu süreç, karışık dişlenme dönemidir.
İlk Diş Ne Zaman Düşer?
İlk düşen süt dişi çoğunlukla alt çenedeki orta kesici dişlerden biridir. Bu değişim genellikle 6-7 yaş arasında gerçekleşir. Üst orta kesiciler de çoğu çocukta benzer dönemde veya kısa süre sonra düşer.
Beş yaşından önce başlayan hareketlilik her zaman normal diş değişimi anlamına gelmez. Çürük, darbe veya başka bir sorun erken kayba yol açabilir. Beklenenden erken düşen bir diş için diş hekimi değerlendirmesi gerekir.
Azı Dişi Düşer mi?
Süt azı dişleri düşer. Birinci süt azıları çoğunlukla 9-11 yaş, ikinci süt azıları ise 10-12 yaş arasında yer değiştirir. Bu dişlerin yerine kalıcı küçük azı dişleri çıkar.
Yaklaşık 6 yaşında çıkan ilk kalıcı büyük azı dişleri ise farklıdır. Bunlar son süt azılarının arkasından çıkar ve herhangi bir süt dişinin yerine gelmez. Bu nedenle normal şartlarda dökülmesi beklenen süt dişleriyle karıştırılmamalıdır.
Kliniğimizde sık karşılaştığımız karışıklıklardan biri, altı yaş azılarının süt dişi sanılmasıdır. Bu dişler kalıcı olduğu için çıktıkları andan itibaren özenle korunmalıdır.
Kalıcı Dişler Ne Zaman Çıkar?
Kalıcı dişlenme çoğunlukla 6 yaş civarında başlar. İlk kalıcı büyük azılar ve alt ön kesiciler genellikle ilk çıkan kalıcı dişler arasındadır. Kalıcı dişlerin sürmesi ergenlik dönemine kadar devam edebilir.
Yirmi kalıcı diş, süt dişlerinin yerini alır. Kalıcı büyük azılar ise süt dişlerinin arkasından ayrıca çıkar. Yirmi yaş dişleri de gelişip sürerse kalıcı diş sayısı 32’ye ulaşabilir.
Süt Dişleri Ne Zaman Çıkar?
İlk süt dişi çoğunlukla 6-10 ay arasında görülen alt orta kesicidir. Bunu üst ön dişler, yan kesiciler, birinci azılar, köpek dişleri ve ikinci azılar izler. Çoğu çocukta 20 süt dişi üçüncü yaşa kadar tamamlanır.
Dişlerin çıkış zamanı ve sırası her çocukta aynı değildir. Ailede geç diş çıkarma öyküsü, doğum haftası ve çocuğun gelişim özellikleri takvimi etkileyebilir. Tek başına birkaç aylık farklılık çoğunlukla bir sorun göstermez.
Diş çıkarma sırasında salya artışı, diş etinde hassasiyet ve huzursuzluk görülebilir. Yüksek ateş, belirgin ishal veya genel durum bozukluğu yalnızca diş çıkarmaya bağlanmamalıdır. Bu belirtilerde çocuk hekimi değerlendirmesi gerekebilir.
Süt Dişlerinin Çıkma ve Düşme Takvimi
Aşağıdaki aralıklar genel bir rehberdir. Üst ve alt çenedeki aynı tür dişlerin zamanlaması birkaç ay farklı olabilir.
| Diş Grubu | Toplam Sayı | Yaklaşık Çıkış Zamanı | Yaklaşık Düşme Zamanı |
|---|---|---|---|
| Orta kesici dişler | 4 | 6-12 ay | 6-7 yaş |
| Yan kesici dişler | 4 | 9-16 ay | 7-8 yaş |
| Birinci süt azıları | 4 | 13-19 ay | 9-11 yaş |
| Köpek dişleri | 4 | 16-23 ay | 9-12 yaş |
| İkinci süt azıları | 4 | 23-33 ay | 10-12 yaş |
Takvimden belirgin sapma bulunması tek başına hastalık anlamına gelmez. Dişlerin sayısı, sırası ve çenedeki yeri muayene sırasında birlikte değerlendirilmelidir.
Süt Dişi Kökü Neden Görünmez?
Süt dişlerinin de kökleri vardır. Kalıcı diş yaklaşırken süt dişi kökünde fizyolojik kök rezorpsiyonu adı verilen doğal bir erime süreci başlar. Bu süreç, dişin sallanarak düşebilmesini sağlar.
Düşen süt dişi bu nedenle yalnızca küçük bir kron parçası gibi görünebilir. Kökün görünmemesi genellikle kökün diş etinde kaldığı anlamına gelmez. Ancak diş darbe veya kırılma nedeniyle kaybedildiyse içeride parça bulunup bulunmadığı muayeneyle kontrol edilmelidir.
Süt Dişleri Neden Önemlidir?
Süt dişleri geçici olmalarına rağmen çocuğun günlük yaşamında önemli görevler üstlenir. Sağlıklı süt dişleri şu işlevlere katkı sağlar:
- Besinlerin ısırılması ve çiğnenmesi
- Konuşma seslerinin doğru oluşturulması
- Çene ve yüz gelişiminin desteklenmesi
- Kalıcı dişler için gerekli alanın korunması
- Kalıcı dişlerin uygun konuma yönlendirilmesi
Bir süt dişinin beklenenden erken kaybedilmesi, komşu dişlerin boşluğa doğru hareket etmesine yol açabilir. Her erken kayıp mutlaka sorun oluşturmaz. Yer tutucu gerekip gerekmediği çocuğun yaşı ve diş gelişimine göre belirlenir.
Süt Dişleri Tedavi Edilmeli mi?
Süt dişindeki çürük, dişin ileride düşecek olması nedeniyle ihmal edilmemelidir. İlerleyen çürük ağrıya, enfeksiyona, çiğneme güçlüğüne ve erken diş kaybına neden olabilir. Tedavi kararı her diş için ayrı verilir.
Başlangıç aşamasındaki bazı lezyonlarda ağız bakımı, beslenme düzenlemesi ve hekim tarafından planlanan koruyucu uygulamalar yeterli olabilir. Dişte boşluk oluşmuşsa dolgu veya farklı bir onarıcı tedavi gerekebilir. Derin çürüklerde dişin canlı dokusuna yönelik tedaviler değerlendirilebilir.
Kurtarılamayacak düzeyde hasarlı, enfeksiyonlu veya kalıcı dişin sürmesini engelleyen süt dişleri çekilebilir. Çekim kararı yalnızca yaşa bakılarak verilmez. Dişin konumu, kök yapısı ve kalıcı dişin gelişimi de incelenir.
İlk Düşen Süt Dişi Ne Yapılır?
Doğal olarak düşen ilk süt dişi genellikle acil bir işlem gerektirmez. Çocuğa bunun normal bir büyüme aşaması olduğu sakin bir dille anlatılabilir.
- Hafif kanama varsa bölgeye temiz gazlı bezle nazikçe baskı uygulanabilir.
- Çocuk boşluğa diliyle veya parmağıyla sürekli dokunmaması için yönlendirilmelidir.
- Dişler yumuşak bir fırçayla temizlenmeye devam edilmelidir.
- Kanama sürerse veya belirgin ağrı oluşursa diş hekimine başvurulmalıdır.
Düşen dişin saklanması, atılması veya aile geleneğine göre değerlendirilmesi tıbbi sonucu değiştirmez. Çocuk dişi yutmuşsa ve rahat nefes alıyorsa çoğunlukla müdahale gerekmez. Öksürük, morarma veya nefes darlığı varsa acil yardım alınmalıdır.
Diş bir darbe sonucu tamamen çıktıysa tekrar yuvasına yerleştirilmemelidir. Yerinden çıkan süt dişinin geri takılması, alttaki kalıcı diş gelişimini etkileyebilir. Böyle bir durumda gecikmeden diş hekimine başvurulmalıdır.
Düşen Dişin Yerine Yenisi Gelmezse Ne Yapılır?
Süt dişi düştükten sonra kalıcı diş hemen görünmeyebilir. Dişin çene içindeki konumu, gelişim aşaması ve ağızda yeterli alan bulunması sürme süresini etkiler. Kalıcı diş bazen haftalar veya aylar sonra görülebilir.
Karşı taraftaki eş diş çıktığı hâlde diğer diş gecikiyorsa değerlendirme yapılmalıdır. Yer darlığı, farklı sürme yönü, ağızda kalmış süt dişi parçaları veya kalıcı diş eksikliği araştırılabilir. Gerekli görülürse radyografik inceleme planlanır.
Kalıcı diş süt dişinin arkasından veya iç tarafından çıkabilir. Bu durum özellikle alt ön kesicilerde görülebilir. Süt dişi sallanmıyorsa ya da kalıcı diş için yeterli alan görünmüyorsa muayene gerekir.
Evde Ağız Bakımı Nasıl Olmalı?
- İlk diş çıktıktan sonra günde iki kez florürlü diş macunuyla fırçalama yapılmalıdır.
- Üç yaşından küçük çocuklarda pirinç tanesi kadar macun kullanılmalıdır.
- Üç ile altı yaş arasında bezelye tanesi kadar macun yeterlidir.
- Çocuk fırçalama becerisi kazanana kadar bir yetişkin yardımcı olmalıdır.
- Birbirine temas eden dişlerin arası uygun yöntemle temizlenmelidir.
- Şekerli yiyecek ve içeceklerin gün içindeki tüketim sıklığı sınırlandırılmalıdır.
Diş hekimi kontrol sıklığı çocuğun çürük riskine ve ağız bulgularına göre belirlenir. Düzenli kontroller, süt dişlerinin yanında yeni çıkan kalıcı dişlerin de izlenmesini sağlar.
Ne Zaman Diş Hekimine Gidilmeli?
Doğal diş değişimi çoğunlukla müdahale gerektirmez. Bununla birlikte aşağıdaki durumlarda muayene geciktirilmemelidir:
- Dişte kendiliğinden başlayan veya gece uyandıran ağrı
- Diş eti ya da yüzde şişlik
- İltihap akışı, kötü tat veya belirgin ağız kokusu
- Diş yakınmalarıyla birlikte ateş veya genel durum bozukluğu
- Darbe sonrası kırılma, renk değişimi veya dişin yer değiştirmesi
- Beklenenden erken süt dişi kaybı
- Kalıcı diş çıkarken süt dişinin yerinde kalması
- Sağ ve sol taraftaki dişlerin sürmesi arasında belirgin farklılık
Muayenede süt dişinin korunması, izlenmesi veya çekilmesi seçenekleri değerlendirilir. Tedavi planı çocuğun gelişimine, belirtilerine ve kalıcı dişlerin durumuna göre hazırlanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Süt dişleri kaç tanedir?
Süt dişleri tamamlandığında ağızda toplam 20 diş bulunur. Bunların 10’u üst, 10’u alt çenededir.
Hangi dişler süt dişidir?
Süt dişi dizisi sekiz kesici, dört köpek ve sekiz azı dişinden oluşur. Süt dişleri arasında küçük azı dişi bulunmaz.
Çocuklarda azı dişi düşer mi?
Süt azı dişleri çoğunlukla 9-12 yaş arasında düşer ve yerlerine kalıcı küçük azılar çıkar. Altı yaş civarında en arkadan çıkan kalıcı büyük azılar ise süt dişi değildir.
İlk süt dişi ne zaman düşer?
İlk süt dişi genellikle 6-7 yaş arasında düşer. Çoğu çocukta ilk olarak alt çenedeki orta kesici dişlerden biri değişir.
Süt dişlerinin hepsi dökülür mü?
Normal gelişimde 20 süt dişinin tamamı zamanla yer değiştirir. Kalıcı dişin gelişmediği veya sürmesinin geciktiği bazı durumlarda süt dişi ağızda daha uzun kalabilir.
Düşen süt dişinin kökü nerede kalır?
Süt dişinin kökü, kalıcı diş sürmeden önce doğal olarak erir. Bu nedenle kendiliğinden düşen dişte belirgin bir kök görülmemesi çoğunlukla normaldir.
Çocuğun düşen dişi saklanmalı veya gömülmeli mi?
Tıbben düşen süt dişini saklama veya gömme zorunluluğu yoktur. Aile isterse temizleyip saklayabilir; dinî değerlendirme için Diyanet İşleri Başkanlığının güncel görüşüne başvurulabilir.
Süt dişi düştükten sonra kalıcı diş ne zaman çıkar?
Kalıcı diş birkaç hafta içinde görülebileceği gibi sürmesi aylar da alabilir. Belirgin gecikme, yer darlığı veya iki taraf arasında farklılık varsa diş hekimi değerlendirmesi gerekir.
Kaynaklar
- American Dental Association – Baby Teeth Eruption Charts
- NHS – Baby Teething Symptoms and Tooth Eruption Order
- T.C. Sağlık Bakanlığı – Çocuklarda Ağız ve Diş Sağlığı
- American Academy of Pediatric Dentistry – Vital Pulp Therapies in Primary Teeth
- PubMed – Advances in Physiological Root Resorption in Primary Teeth
- NHS – Knocked-Out Tooth