Diş teli, dişlerin ve kapanış ilişkisinin planlanan konuma yönlendirilmesini sağlayan ortodontik bir apareydir. Çapraşıklık, diş aralıkları ve bazı kapanış sorunlarında kullanılabilir.
Braketler ve ark teli, dişlere kontrollü kuvvet uygular. Diş köklerinin çevresindeki dokular ve kemik bu kuvvete uyum sağlayarak yeniden şekillenir. Tedavi gereksinimi klinik muayene sonrasında belirlenir.
Diş Teli Ne İşe Yarar ve Hangi Durumlarda Takılır?
Diş teli yalnızca dişlerin görünümünü değiştirmek için kullanılmaz. Uygun vakalarda çiğneme, konuşma ve ağız temizliğini etkileyen dizilim sorunlarının düzeltilmesine yardımcı olabilir.
- Dişlerde çapraşıklık veya dönüklük bulunması
- Dişler arasında belirgin boşlukların olması
- Üst dişlerin alt dişleri normalden fazla örtmesi
- Alt dişlerin üst dişlerin önünde kapanması
- Ön veya arka bölgede açık kapanış bulunması
- Çenelerin ve dişlerin kapanış ilişkisinde uyumsuzluk görülmesi
Her düzensizlik diş teli gerektirmez. Sorunun kaynağı, büyüme durumu ve destek dokuların sağlığı birlikte değerlendirilmelidir.
Diş Teli Öncesinde Nasıl Değerlendirme Yapılır?
Muayenede dişlerin dizilimi, çene ilişkisi, diş etleri ve ağız hijyeni incelenir. Gerektiğinde fotoğraf, dijital tarama, ölçü veya radyografik görüntülerden yararlanılır.
Aktif çürükler ve diş eti sorunları tedaviden önce kontrol altına alınmalıdır. Diş çekimi ise her hastada gerekmez; yer darlığı ve yüz yapısına göre planlanır.
Ortodontik tedavi yalnız çocuklara uygulanmaz. Dişleri ve destek dokuları uygun olan yetişkinlerde de diş hareketi planlanabilir.
Diş Teli Çeşitleri
Uygun aparey; kapanış sorununun türüne, yaşa, ağız bakımına ve tedaviden beklenen diş hareketlerine göre seçilir.
| Tür | Yapısı | Temel Özelliği |
|---|---|---|
| Metal diş teli | Metal braket ve ark telinden oluşur. | Farklı diş hareketlerinde kullanılabilen sabit apareydir. |
| Seramik diş teli | Diş rengine yakın seramik braketler içerir. | Daha az belirgin bir sabit aparey seçeneğidir. |
| Lingual diş teli | Braketler dişlerin iç yüzeyine yerleştirilir. | Her vaka ve ağız yapısı için uygun olmayabilir. |
| Şeffaf plak | Çıkarılabilir, kişiye özel plaklardan oluşur. | Tel içermez; uygun vakalarda ortodontik alternatif olabilir. |
| Hareketli veya fonksiyonel aparey | Takılıp çıkarılabilen parçalar içerir. | Belirli büyüme ve kapanış sorunlarında kullanılabilir. |
Seramik braketler bazen “porselen diş teli” şeklinde adlandırılır. Bant ise bir tel çeşidi değil, bazı arka dişlerde kullanılan destek parçasıdır.
“Köprü diş teli” ortodontik bir aparey türü değildir. Diş köprüsü, eksik dişlerin yerine kullanılan protetik bir tedavidir.
Diş Teli Hangi Dişlere ve Arka Dişlere Takılır?
Diş teli yalnız ön dişlere uygulanmak zorunda değildir. Plan; üst çeneyi, alt çeneyi, iki çeneyi veya belirli diş gruplarını kapsayabilir.
Diş Teli Arka Dişlere Takılır mı?
Evet. Arka azı dişleri sıklıkla ankraj desteği sağlar. Bu dişlere braket, tüp veya gerektiğinde metal bant yerleştirilebilir.
En arkadaki dişler her tedavide sisteme katılmaz. Dişin sürme durumu, konumu ve planlanan hareket belirleyicidir. Yirmi yaş dişlerine rutin olarak braket takılmaz.
Yalnız Üst veya Alt Dişlere Tel Takılabilir mi?
Bazı sınırlı vakalarda tek çene tedavisi düşünülebilir. Ancak bir çenedeki hareket diğer çenenin kapanışını etkileyebilir. Bu nedenle iki çene birlikte değerlendirilmelidir.
Diş Teli Neyden Yapılır?
Sabit sistemlerde braketler çoğunlukla paslanmaz çelikten veya seramikten üretilir. Ark tellerinde nikel-titanyum, paslanmaz çelik ve farklı titanyum alaşımları kullanılabilir.
Elastik veya metal bağlar, ark telini braketlere sabitler. Bilinen metal veya nikel hassasiyetiniz varsa bunu muayene sırasında diş hekiminize bildirmelisiniz.
Diş Teli Nasıl Takılır?
1. Muayene ve Tanı
Dişlerin dizilimi, çene ilişkisi ve ağız dokuları incelenir. Ortodontik tedavinin gerekli ve uygulanabilir olup olmadığı değerlendirilir.
2. Kayıtların Alınması
Tedavi planı için gerekli fotoğraflar, ölçüler, dijital taramalar ve klinik açıdan gerekli görüntüler alınır.
3. Ağız Sağlığının Hazırlanması
Çürük, diş taşı veya aktif diş eti sorunu varsa önce bunların kontrolü planlanır.
4. Gerekirse Ayırıcı Kullanılması
Metal bant uygulanacak arka dişlerin arasında yer açmak amacıyla kısa süreli ayırıcılar kullanılabilir.
5. Diş Yüzeylerinin Hazırlanması
Dişler temizlenir, izole edilir ve kurutulur. Braketlerin tutunacağı yüzeyler yapıştırma işlemine hazırlanır.
6. Braketlerin Yerleştirilmesi
Her braket planlanan noktaya yapıştırılır. Yapıştırıcı materyal özel bir ışıkla sertleştirilir.
7. Arka Diş Parçalarının Takılması
Tedavi planına göre azı dişlerine tüp yapıştırılabilir veya metal bant yerleştirilebilir.
8. Ark Telinin Bağlanması
Ark teli braket yuvalarından geçirilir. Tel, elastik veya metal bağlarla sabitlenir.
9. Kapanış ve Konfor Kontrolü
Tel uçları kontrol edilir. Gerekirse elastik, yay veya başka yardımcı parçalar eklenir.
10. Kontroller ve Pekiştirme
Düzenli kontrollerde teller ve yardımcı parçalar tedavi planına göre değiştirilir. Aktif tedavi sonrasında pekiştirme apareyi kullanılır.
Diş Teli Takıldıktan Sonra İlk Günler
İlk günlerde dişlerde hassasiyet ve çiğneme sırasında baskı hissi oluşabilir. Bu durum çoğunlukla dişler uygulanan kuvvete alıştıkça azalır.
Yumuşak ve besleyici yiyecekler tercih edilebilir. Braket yanağı tahriş ederse, diş hekiminizin önerdiği ortodontik mum kullanılabilir.
Diş Teli Bakımı Nasıl Yapılır?
Braketlerin çevresinde plak birikmesi, diş eti sorunları ve mine yüzeyinde beyaz leke riskini artırabilir. Bu nedenle ağız bakımı tedavinin önemli bir parçasıdır.
- Dişleri florürlü diş macunuyla düzenli fırçalayın.
- Braketlerin üstünü, altını ve çevresini ayrı açılarla temizleyin.
- Ark telinin altı için arayüz fırçası veya uygun diş ipi yardımcısı kullanın.
- Sert, yapışkan ve braketleri zorlayabilecek yiyeceklerden kaçının.
- Şekerli yiyecek ve içeceklerin tüketim sıklığını sınırlayın.
- Ortodontik kontrollerin yanında rutin diş hekimi muayenelerini sürdürün.
Manuel veya elektrikli diş fırçası kullanılabilir. Fırçanın türünden çok bütün yüzeylerin düzenli ve doğru teknikle temizlenmesi önemlidir.
Hangi Durumlarda Diş Hekimine Başvurulmalı?
Aşağıdaki durumlarda kontrol zamanını beklemeden diş hekiminizle iletişime geçmeniz gerekir:
- Braketin çıkması veya telin kırılması
- Tel ucunun yanağı ya da diş etini yaralaması
- İlk günlerden sonra azalmayan şiddetli ağrı
- Belirgin diş eti şişliği, kanama veya kötü tat
- Dişlere ya da çeneye darbe alınması
- Yüzde şişlik veya ateş gelişmesi
Diş Teli Çıkarıldıktan Sonra Ne Olur?
Dişlerin yeni konumlarını korumak için sabit veya çıkarılabilir pekiştirme apareyi kullanılabilir. Pekiştirme süresi kişiye göre değişir.
Apareyin önerildiği şekilde kullanılmaması dişlerin yeniden hareket etmesine yol açabilir. Belirli bir pekiştirme yönteminin herkes için üstün olduğu söylenemez.
Bursa'da Diş Teli Değerlendirmesi
Kliniğimizde sık karşılaştığımız sorulardan biri, telin yalnızca görünen ön dişlere takılıp takılmadığıdır. Sağlıklı bir kapanış için arka dişler de değerlendirilmelidir.
Özel MFSDENT Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği, Yıldırım/Bursa'da ortodonti hizmeti sunar. Uygun yöntem ve süreç klinik muayene sonrasında kişiye özel belirlenir.
Diş teli fiyatları ve hesaplama aracı ayrı sayfada ele alınır. Kesin ücret; aparey türü, tedavi kapsamı ve muayene bulgularına göre netleşir.
Kaynaklar
Uzman Diş Teli Doktorumuz
Mehmet Fatih Sever
Diş Hekimi
Muhammed Ali Kurmuş
Diş Hekimi
İremnur Yıldız
Diş Hekimi
Beyzanur Şaşmaz
Diş Hekimi
Hasan Köken
Diş HekimiSıkça Sorulan Sorular
Sabit diş telleri, “sabit ortodontik aparey” olarak da adlandırılır. Sistem temel olarak braketler, ark teli ve bağlantı parçalarından oluşur.
Diş teli ve diğer diş hareketi tedavileri ortodonti alanına girer. Muayene sırasında dişler, çeneler ve kapanış ilişkisi birlikte değerlendirilir.
Endodonti, diş pulpası ve kanal tedavileriyle ilgilenen ayrı bir uzmanlık alanıdır. Diş teli planlaması ise ortodonti kapsamındadır.
Her zaman ilk muayenede takılmaz. Gerekli kayıtların alınması, tedavi planının hazırlanması ve mevcut ağız sorunlarının kontrolü gerekebilir.
Estetik beklentiler değerlendirmeye alınabilir. Ancak tel uygulanabilmesi için klinik gereksinim, ağız sağlığı ve tedaviye uygunluk diş hekimi tarafından incelenmelidir.
Evet. Arka dişler ankraj sağlamak veya kapanışı düzenlemek amacıyla sisteme katılabilir. Her arka dişe braket takılması zorunlu değildir.
Tedavi ilerledikçe farklı kalınlık ve kesitte ark telleri kullanılabilir. Daha kalın teller, belirli diş hareketlerini ve kök konumlarını kontrol etmek amacıyla seçilebilir.
Dişler ve destek dokular sağlıklıysa yetişkinlerde de ortodontik tedavi planlanabilir. Yaş tek başına diş teli kullanımına engel değildir.
Sayfamızda sadece bilgilendirme amaçlı içerik yayınlanmıştır. Tedavi edici sağlık hizmetine yönelik içermemektedir. Teşhis ve tedavi için lütfen uzman hekimize başvurun.