Bonding, diş rengindeki kompozit rezinin diş yüzeyine bağlanıp şekillendirilmesiyle yapılan doğrudan bir restoratif uygulamadır. Küçük kırıkları, sınırlı aralıkları, biçim farklılıklarını ve bazı renk kusurlarını düzenlemek için kullanılabilir. Uygunluk, diş ve kapanış muayenesiyle belirlenir.
İngilizce bonding kelimesi bağlama veya yapıştırma anlamına gelir. Diş hekimliğinde ise çoğunlukla doğrudan kompozit bonding işlemini anlatır. Kron, lamine, implant ve sallanan dişlerin sabitlenmesi aynı işlem değildir.
Bonding Nedir?
Bonding uygulamasında beyaz dolguda da kullanılan kompozit rezin, diş yüzeyine kontrollü biçimde eklenir. Malzeme dişin rengine göre seçilir, şekillendirilir ve özel bir LED ışıkla sertleştirilir. Son aşamada yüzey düzeltilerek parlatılır.
İşlem genellikle dişin görünen bölümündeki sınırlı sorunlar için düşünülür. Bonding eksik dişin yerini alan bir protez değildir. Standart kompozit bonding, dişin tamamını çevreleyen kron uygulamasıyla da karıştırılmamalıdır.
Bonding yalnız estetik amaçla yapılmayabilir. Küçük bir kırığın keskin kenarını kapatmak veya sınırlı madde kaybını tamamlamak için de kullanılabilir. Çürük dokunun uzaklaştırıldığı kompozit dolgu ise benzer malzemeyi kullansa da farklı bir klinik amaç taşır.
Bonding Hangi Durumlarda Uygulanabilir?
Bonding kararı yalnız fotoğrafa veya dişin dışarıdan görünümüne göre verilmez. Dişin canlılığı, mevcut dolgular, diş eti sağlığı ve kapanış ilişkisi birlikte değerlendirilir. Uygulama şu durumlarda gündeme gelebilir:
- Ön dişteki küçük parça kayıpları ve yüzeysel kırıklar,
- Halk arasında yontulmuş diş olarak tarif edilen sınırlı kenar düzensizlikleri,
- Dişler arasındaki küçük ve uygun konumlu boşluklar,
- Bir dişin diğerlerinden kısa veya biçimsel olarak farklı görünmesi,
- Sınırlı aşınma bulunan seçilmiş diş yüzeyleri,
- Beyazlatmayla giderilemeyen bazı bölgesel renk farklılıkları,
- Diş eti çekilmesine bağlı açığa çıkan kök yüzeyindeki uygun kusurlar.
Kırılan doğal diş parçası bulunabiliyorsa parça yeniden bağlanabilir. Bu yaklaşım, kompozit ekleyerek yapılan klasik bonding işleminden farklıdır. Kırık parçayı süt veya tükürük içinde saklayıp diş hekimine götürmek yararlı olabilir.
Bonding Hangi Durumlarda Uygun Olmayabilir?
Her çatlak, kırık veya renk değişikliği bonding ile kapatılmamalıdır. Önce sorunun nedeni belirlenmelidir. Aşağıdaki durumlarda farklı bir işlem veya ön tedavi gerekebilir:
- Aktif çürük, diş eti hastalığı veya yetersiz ağız hijyeni,
- Diş sinirine yaklaşan derin kırık ya da devam eden şiddetli hassasiyet,
- Diş dokusunun büyük bölümünü etkileyen madde kaybı,
- Diş köküne ilerlediğinden şüphelenilen çatlaklar,
- Yoğun diş sıkma, tırnak yeme veya sert cisim ısırma alışkanlığı,
- Kapanış sırasında ön dişlere aşırı yük binmesi,
- Ortodontik hareket gerektiren geniş boşluk veya belirgin çapraşıklık,
- Birçok dişi etkileyen ileri renk ve şekil değişiklikleri.
Diş beyazlatma planlanıyorsa işlem sırası ayrıca değerlendirilmelidir. Kompozit rezinin rengi beyazlatma sonrasında açılmaz. Bu nedenle renk seçimi, planlanan diğer uygulamalarla birlikte yapılır.
Bonding Nasıl Yapılır?
Bonding işlemi muayene ve tedavi planlamasıyla başlar. Gerekli görülürse çatlağın derinliğini, çürüğü veya kök çevresini incelemek için radyografiden yararlanılır. Uygulamanın temel aşamaları şöyledir:
- Muayene ve planlama: Diş dokusu, diş eti, kapanış ve hastanın beklentileri değerlendirilir.
- Renk seçimi: Kompozit rezinin tonu, doğal diş rengine uygun bir renk skalasıyla belirlenir.
- Yüzey hazırlığı: Diş temizlenir ve çalışma alanı tükürükten korunur. Mine yüzeyi bağlanmayı destekleyecek biçimde hazırlanır.
- Bağlayıcı uygulanması: Diş yüzeyine adeziv sistem sürülür. Kullanılan sistemin aşamaları ürüne ve klinik duruma göre değişebilir.
- Kompozitin şekillendirilmesi: Diş rengindeki rezin, gereken bölgeye küçük tabakalar hâlinde eklenir.
- Sertleştirme: Her tabaka uygun dalga boyundaki LED ışıkla sertleştirilir.
- Kapanış kontrolü: Dişlerin birbirine temas ettiği noktalar incelenir ve yüksek kalan alanlar düzeltilir.
- Bitirme ve parlatma: Kenarlar düzenlenir, yüzey pürüzsüzleştirilir ve doğal görünüme yakın parlaklık sağlanır.
Yüzeysel uygulamalarda lokal anestezi çoğu zaman gerekmeyebilir. Çürük temizlenecekse, kırık derinse veya dişte hassasiyet varsa anestezi uygulanabilir. Karar, muayene bulgularına göre verilir.
Bonding Ne Kadar Sürer ve Kaç Seans Gerekir?
İşlem süresi diş sayısına, yapılacak eklemenin büyüklüğüne ve renk katmanlarına göre değişir. Tek dişteki sınırlı bir uygulama çoğunlukla 30 ile 60 dakika arasında tamamlanabilir. Birden fazla diş planlandığında seans süresi uzayabilir.
Uygun vakalarda bonding tek seansta yapılabilir. Çürük, diş eti sorunu veya kapanış bozukluğu varsa önce bunların ele alınması gerekebilir. Kapsamlı değişikliklerde prova, planlama ya da ek kontrol randevuları düzenlenebilir.
Bonding ile Dolgu, Lamine ve Kron Arasındaki Farklar
Bonding, benzer amaçlarla anılan bazı işlemlerle karıştırılabilir. Tedavi seçimi, yalnız görünüşe değil kalan sağlam diş dokusuna ve çiğneme yüklerine göre yapılır.
| Uygulama | Temel Amaç | Diş Dokusuna Yaklaşım | Önemli Ayrım |
|---|---|---|---|
| Kompozit bonding | Küçük şekil, aralık, renk veya kırık sorunlarını düzenlemek | Çoğunlukla sınırlı hazırlık yapılır | Malzeme doğrudan ağız içinde şekillendirilir |
| Kompozit dolgu | Çürük veya hasarlı dokunun oluşturduğu boşluğu onarmak | Sağlıksız doku uzaklaştırılır | Bonding ile benzer malzeme kullanılabilir, ancak klinik amaç farklıdır |
| Lamine | Dişin ön yüzündeki renk ve biçimi daha geniş ölçüde değiştirmek | Türüne göre mine hazırlığı gerekebilir | Dişin temel olarak ön yüzünü örter |
| Kron | İleri madde kaybı bulunan dişi çevresel olarak kaplamak | Dişin farklı yüzeylerinde hazırlık yapılır | Kompozit bondinge göre daha geniş bir alanı kapsar |
| Diş splinti | Sallanan veya travma geçiren dişi geçici olarak desteklemek | Komşu dişlerden destek alınabilir | Kompozit bonding ile aynı işlem değildir |
Bonding Uygulamasının Avantajları ve Sınırlılıkları
Bondingin Sağlayabileceği Avantajlar
- Seçilmiş vakalarda sağlam diş dokusunun büyük bölümü korunabilir.
- Çoğunlukla doğrudan ağız içinde ve tek seansta uygulanabilir.
- Kompozitin rengi ve biçimi komşu dişlere göre düzenlenebilir.
- Küçük kırıklar ve sınırlı aralıklar aynı malzemeyle şekillendirilebilir.
- İleride oluşan küçük aşınma veya kırıklar bazı durumlarda onarılabilir.
- Bitirme ve polisaj işlemleri kontrol randevularında yenilenebilir.
Bondingin Sınırlılıkları
- Kompozit, doğal diş minesi veya seramik kadar aşınma direnci göstermeyebilir.
- Sert cisimlerin ısırılması malzemenin çatlamasına ya da kopmasına yol açabilir.
- Kahve, çay, tütün ve benzeri etkenlerle zaman içinde renk değişikliği gelişebilir.
- Geniş kırıklarda veya yoğun çiğneme yükünde başka restorasyonlar gerekebilir.
- Yüzey parlaklığı yıllar içinde azalabilir ve yeniden polisaj istenebilir.
- Doğal dişler sonradan beyazlatılırsa kompozit ile renk farkı oluşabilir.
Kliniğimizde sık gördüğümüz konulardan biri, küçük ön diş kırığının yalnız renk sorunu sanılmasıdır. Kırığa neden olan kapanış teması düzeltilmezse kompozit yeniden zarar görebilir.
Sallanan Diş Yapıştırma Bonding midir?
Sallanan bir dişin kompozitle komşu dişlere sabitlenmesine splintleme adı verilebilir. İşlem sırasında bağlayıcı materyaller kullanılsa da bu uygulama, estetik kompozit bonding ile aynı değildir. Amaç hareketli dişi desteklemek ve iyileşme için uygun ortam oluşturmaktır.
Travma sonrası sallanan veya yer değiştiren kalıcı diş gecikmeden değerlendirilmelidir. Diş eti hastalığına bağlı hareketlilikte ise yalnız sabitleme yeterli olmayabilir. Enfeksiyon, kemik desteği ve kapanış yükleri de incelenmelidir.
Ev tipi yapıştırıcılar ağız dokuları için uygun değildir. Sallanan, çıkan veya kırılan dişi bu ürünlerle yapıştırmaya çalışmayın. Özellikle travma sonrası kendi kendine müdahale etmek, dişin çevresindeki dokulara zarar verebilir.
Bonding Ne Kadar Dayanır?
Bonding için herkes adına geçerli tek bir kullanım süresi yoktur. Hasta bilgilendirme kaynaklarında sıklıkla üç ile on yıl arasında değişen süreler belirtilir. Bu aralık kişiye özel bir süre taahhüdü anlamına gelmez.
Kullanım süresini uygulamanın genişliği, dişin konumu ve kapanış kuvvetleri etkiler. Diş sıkma, sert cisim ısırma, ağız hijyeni ve düzenli kontroller de önemlidir. Klinik araştırmalarda kırılma, renk değişikliği ve biçim kaybı başlıca yenileme nedenleri arasındadır.
Bonding tamamen yenilenmeden önce küçük bir onarım veya polisaj yeterli olabilir. Mevcut kompozitin durumu, kenar uyumu ve alttaki diş dokusu muayene edilerek karar verilir.
Bonding Sonrası Bakım Nasıl Olmalıdır?
Kompozit malzeme LED ışıkla sertleştirildiği için uzun bir iyileşme dönemi beklenmez. Lokal anestezi uygulanmışsa uyuşukluk geçene kadar yanağı veya dili ısırmamaya dikkat edin. Hekiminiz farklı bir öneride bulunursa bu öneriyi izleyin.
- Dişlerinizi florürlü diş macunuyla günde iki kez nazikçe fırçalayın.
- Diş aralarını her gün diş ipi veya uygun bir arayüz ürünüyle temizleyin.
- Tırnak, kalem, buz ve benzeri sert cisimleri dişlerinizle ısırmayın.
- Ambalaj açmak veya ip koparmak için dişlerinizi kullanmayın.
- Temas sporlarında diş hekiminizin önerdiği ağız koruyucuyu kullanın.
- Diş sıkma şüphesi varsa gece plağı gereksinimini diş hekiminizle değerlendirin.
- Çay, kahve ve tütünün zaman içinde renklenmeye katkıda bulunabileceğini unutmayın.
- Kontrol ve profesyonel temizlik randevularını aksatmayın.
Bonding yapılan diş de çürüyebilir. Özellikle kompozit ile doğal dişin birleştiği kenarlarda plak birikimi önlenmelidir. Aşındırıcı ürünleri veya ev tipi parlatma yöntemlerini diş hekiminize danışmadan kullanmayın.
Bonding Sonrasında Hangi Sorunlar Görülebilir?
İşlemden sonra kısa süreli hassasiyet oluşabilir. Dilinize pürüzlü gelen bir kenar veya ısırırken erken temas hissedebilirsiniz. Bu sorunlar devam ederse yüzeyin ve kapanışın kontrol edilmesi gerekir.
Zaman içinde kompozitte lekelenme, parlaklık kaybı, aşınma veya küçük kırık gelişebilir. Parça koparsa dişin altında çürük ya da yeni bir çatlak bulunup bulunmadığı incelenmelidir. Kopan alanı evde törpülemeyin veya yapıştırmayın.
Ne Zaman Diş Hekimine Başvurulmalıdır?
Küçük bir kırık ağrı yapmasa bile diş hekimi tarafından değerlendirilmelidir. Travma sonrasında diş siniri veya kök çevresi etkilenebilir. Bazı bulgular işlem öncesinde daha hızlı değerlendirme gerektirir:
- Şiddetli, kendiliğinden başlayan veya gece uyandıran diş ağrısı,
- Yüzde ya da diş etinde şişlik,
- Travma sonrası dişin sallanması veya konum değiştirmesi,
- Dişin büyük bir bölümünün kırılması,
- Kırık yüzeyde kırmızı ya da kanayan bir nokta görülmesi,
- Soğuk ve sıcak hassasiyetinin uzun süre devam etmesi,
- Bonding parçasının kopması veya keskin bir kenar oluşturması,
- Isırma sırasında yeni başlayan ağrı ya da anormal temas hissi.
Bonding kararı, küçük kusuru yalnızca kapatmaya değil sorunun nedenini belirlemeye dayanır. Diş dokusu, diş eti ve kapanış birlikte incelendiğinde kompozit bonding veya alternatif işlemler değerlendirilebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Bonding ne demek?
Bonding İngilizcede bağlama veya yapıştırma anlamına gelir. Diş hekimliğinde çoğunlukla diş rengindeki kompozit rezinin doğrudan dişe bağlanarak şekillendirilmesini ifade eder.
Diş bonding nedir?
Diş bonding, küçük kırıkların, sınırlı boşlukların ve bazı şekil ya da renk farklılıklarının kompozit rezinle düzenlenmesidir. İşlemin uygunluğu diş hekimi muayenesiyle belirlenir.
Bond, bondik veya bondimg ne demek?
Bu ifadeler genellikle bonding kelimesinin kısaltması veya yazım varyasyonudur. Diş tedavisi araştırılıyorsa kastedilen işlem çoğunlukla kompozit bondingdir.
Bonding nasıl yapılır?
Diş yüzeyi hazırlanır, bağlayıcı sistem uygulanır ve diş rengindeki kompozit tabakalar hâlinde şekillendirilir. Malzeme LED ışıkla sertleştirildikten sonra kapanış kontrol edilir ve yüzey parlatılır.
Bonding sırasında ağrı olur mu?
Yüzeysel bonding uygulamalarında lokal anestezi çoğu zaman gerekmeyebilir. Çürük, hassasiyet veya derin kırık varsa anestezi uygulanması gerekebilir.
Bonding kaç yıl dayanır?
Kaynaklarda sıklıkla üç ile on yıl arasında değişen süreler belirtilir. Kullanım süresi uygulamanın genişliğine, kapanış kuvvetlerine, alışkanlıklara ve ağız bakımına bağlıdır.
Tek diş yapıştırma yapılabilir mi?
Uygun bir küçük kırık veya şekil sorunu yalnızca tek dişte kompozit bonding ile düzenlenebilir. Kırılan doğal parça mevcutsa parçanın yeniden bağlanması da değerlendirilebilir.
Sallanan diş bonding ile yapıştırılır mı?
Sallanan dişin komşu dişlerden destek alınarak sabitlenmesine splintleme denir ve bu işlem estetik bonding uygulamasından farklıdır. Travma veya diş eti hastalığı gibi hareketlilik nedenleri ayrıca tedavi edilmelidir.
Kaynaklar
- American Dental Association — 8 Ways to Improve Your Smile
- Cleveland Clinic — Dental Bonding
- NHS — Chipped, Broken or Cracked Tooth
- PubMed — Long-Term Survival and Reasons for Failure in Direct Anterior Composite Restorations
- PubMed — IADT Guidelines for Fractures and Luxations
- American Dental Association — Veneers