Diş taşı temizliği, sertleşmiş plak ve diş taşlarının profesyonel aletlerle uzaklaştırılması işlemidir. Sonrasında kısa süreli hassasiyet, sızlama veya diş eti kanaması görülebilir.
Diş hekimi tarafından uygun teknikle yapılan temizlik genellikle zararlı değildir. Rutin işlem çoğu kişide 10-40 dakika sürerken derin diş eti temizliği daha uzun sürebilir.
Diş Taşı Nedir ve Neden Temizlenir?
Dişlerin üzerinde sürekli olarak plak adı verilen yapışkan bir bakteri tabakası oluşur. Fırçalama ve diş arası temizliğiyle uzaklaştırılmayan plak, tükürükteki minerallerle sertleşerek diş taşına dönüşebilir.
Diş taşı en sık alt ön dişlerin iç yüzeylerinde ve üst azı dişlerinin yanağa bakan bölümlerinde görülür. Bununla birlikte diş eti çizgisinin altında da oluşabilir.
Sertleşmiş diş taşı, diş fırçası veya diş ipiyle çıkarılamaz. Profesyonel temizlik yapılmadığında çevresinde yeni plak birikmesi kolaylaşır. Bu durum diş etinde kızarıklık, şişlik, kanama ve ağız kokusuyla ilişkili olabilir.
İlerlemiş diş eti hastalığında dişleri destekleyen dokular ve kemik etkilenebilir. Bu nedenle temizlik kararı yalnız görünen taş miktarına göre verilmez. Diş eti muayenesi de gerekir.
Diş Taşı Temizliği Zararlı mı?
Hayır, profesyonel diş taşı temizliği genellikle zararlı değildir. İşlemin amacı sağlam diş dokusunu kazımak değil, diş yüzeyindeki sert birikimleri uzaklaştırmaktır.
Temizlik sırasında ultrasonik cihazlardan ve el aletlerinden yararlanılabilir. Kullanılacak yöntem; birikimin konumuna, diş eti sağlığına ve hassasiyet durumuna göre belirlenir.
İşlemden sonra yaşanan geçici değişiklikler bazen zarar olarak yorumlanabilir. Bunların önemli bir bölümü diş taşının kalkması veya iltihaplı dokunun iyileşmeye başlamasıyla ilişkilidir.
- Hassasiyet: Daha önce diş taşıyla kaplı kök yüzeyleri sıcak, soğuk veya havayla temas ettiğinde sızlayabilir.
- Hafif kanama: İltihaplı diş etlerinde işlem sırasında veya ilk günlerde sınırlı kanama görülebilir.
- Diş aralarının belirginleşmesi: Diş taşı kaldırıldığında daha önce birikimle dolu olan doğal aralıklar görünür hale gelebilir.
- Dişlerin uzun görünmesi: Şiş diş etinin iyileşerek küçülmesi, kök yüzeylerinin daha belirgin görünmesine yol açabilir.
- Geçici diş eti hassasiyeti: Özellikle diş eti altındaki birikimler temizlendiyse birkaç gün süren hassasiyet gelişebilir.
Diş taşlarını metal cisimler veya ev tipi kazıyıcılarla çıkarmaya çalışmak güvenli değildir. Bu girişimler diş etini yaralayabilir ve diş yüzeyine zarar verebilir.
Diş Taşı Temizliği Nasıl Yapılır?
Diş hekimi önce dişleri, diş etlerini ve varsa periodontal cepleri değerlendirir. Gerekli durumlarda kemik seviyesini incelemek için radyografiden yararlanılabilir.
Diş eti üzerindeki birikimler ultrasonik cihaz veya el aletleriyle uzaklaştırılır. Diş eti altında birikim ve periodontal cep varsa daha kapsamlı bir kök yüzeyi temizliği gerekebilir.
Derin temizlik sırasında konforu artırmak için lokal anestezi uygulanabilir. İşlem tek seansta tamamlanabileceği gibi ağız bölgelere ayrılarak farklı randevularda da yapılabilir.
Temizliğin ardından gerekli görülen yüzeylerde polisaj yapılabilir. Son aşamada kişiye uygun fırçalama ve diş arası temizliği yöntemi anlatılır.
Diş Taşı Temizliği Ne Kadar Sürer?
Diş taşı temizliğinin süresi herkes için aynı değildir. Birikimin miktarı, diş eti altına uzanması, diş sayısı ve periodontal hastalık varlığı süreyi etkiler.
| İşlemin Kapsamı | Yaklaşık Süre | Süreyi Etkileyen Durumlar |
|---|---|---|
| Sınırlı diş eti üstü birikim | 10-20 dakika | Az miktarda ve kolay ulaşılabilen diş taşı |
| Yaygın diş taşı temizliği | 20-40 dakika | Birden fazla bölgede birikim ve gerekli polisaj |
| Diş eti altı derin temizlik | 30-60 dakika veya daha uzun | Periodontal cepler, kök yüzeyi temizliği ve lokal anestezi |
| İleri periodontal birikim | Birden fazla seans | Ağzın bölgelere ayrılarak temizlenmesi |
Tablodaki süreler yaklaşık değerlerdir. İşlemin kapsamı ve kaç seans gerekeceği ancak diş eti muayenesinden sonra netleşir.
Diş Taşı Temizliği Ağrılı mı, Acıtır mı?
Rutin diş taşı temizliği çoğu kişide güçlü bir ağrı oluşturmaz. Titreşim, su, basınç veya kısa süreli sızlama hissedilebilir.
Diş etleri iltihaplıysa, kök yüzeyleri açıktaysa veya birikimler diş eti altındaysa rahatsızlık daha belirgin olabilir. Gerekli durumlarda lokal anesteziyle bölge uyuşturulabilir.
İşlem sırasında keskin bir ağrı hissederseniz bunu diş hekiminize bildirmeniz gerekir. Uygulama basıncı, cihaz ayarı veya anestezi gereksinimi yeniden değerlendirilebilir.
Diş Taşı Diş Ağrısı Yapar mı?
Diş taşı her zaman doğrudan ağrı oluşturmaz. Ancak çevresinde biriken plak, diş eti iltihabına ve hassasiyete katkıda bulunabilir.
Sürekli, zonklayıcı veya gece artan ağrı yalnız diş taşına bağlanmamalıdır. Çürük, çatlak, diş siniri sorunları veya enfeksiyon açısından muayene gerekir.
Diş Taşı Temizliği Sonrası Ne Yapılmalı?
İşlem sonrasında temel amaç ağız bakımını aksatmadan hassas dokuları zorlamamaktır. Diş hekiminizin size özel verdiği öneriler genel bilgilerden önce gelir.
- Dişlerinizi yumuşak kıllı bir fırçayla ve fazla baskı uygulamadan temizleyin.
- Diş aralarını, önerilen diş ipi veya arayüz fırçasıyla her gün temizleyin.
- İlk gün aşırı sıcak, soğuk, sert veya acılı gıdaları sınırlayın.
- Hassasiyet varsa ılık ve yumuşak gıdaları tercih edin.
- Diş etinde hafif kanama olsa bile ağız bakımını tamamen bırakmayın.
- Gargara veya hassasiyet ürünü kullanmadan önce diş hekiminizin önerisini alın.
- Tütün kullanımından kaçının. Tütün, diş eti sağlığını ve iyileşmeyi olumsuz etkileyebilir.
Diş Taşı Temizliğinden Sonra Diş Fırçalanır mı?
Evet, yalnızca rutin temizlik yapıldıysa dişler aynı gün fırçalanabilir. Yumuşak kıllı fırça kullanın ve diş eti çizgisine sert baskı uygulamayın.
Derin temizlik, periodontal cerrahi veya özel bir uygulama yapıldıysa talimatlar değişebilir. Bu durumda işlem sonrasında verilen bakım planına uyun.
Dişleri günde iki kez florürlü diş macunuyla fırçalamak ve diş aralarını günlük temizlemek yeni plak birikimini sınırlar. Fırçalama sonrasında macunu tükürmek, hemen suyla çalkalamamak uygundur.
Diş Taşı Temizliği Sonrası Yemek Yenir mi?
Yalnızca standart temizlik yapıldıysa çoğu kişi kendini rahat hissettiğinde yemek yiyebilir. Her işlemden sonra iki saat beklenmesi gerektiğine dair genel bir kural yoktur.
Lokal anestezi uygulandıysa uyuşukluk geçene kadar yemek yememek daha güvenlidir. Aksi halde fark etmeden yanağınızı, dudağınızı veya dilinizi ısırabilirsiniz.
Florür verniği gibi ek bir uygulama yapıldıysa bekleme süresi kullanılan ürüne göre değişebilir. Diş hekiminizin belirttiği süreye uymanız gerekir.
İlk öğünde ılık ve yumuşak yiyecekler konfor sağlayabilir. Çok sıcak, buz gibi, sert veya acılı gıdalar hassasiyeti artırabilir.
Diş Taşı Temizliği Sonrası Su İçilir mi?
Standart bir temizlikten sonra su içmek genellikle mümkündür. Uyuşukluk varsa çok sıcak içeceklerden kaçının.
Florür verniği veya farklı bir yüzey uygulaması yapıldıysa su için de beklemeniz istenebilir. Verilen işlem sonrası talimatı esas alın.
Diş Taşı Temizliği Sonrası Hassasiyet ve Sızlama
Temizlik sonrası hassasiyet en sık soğuk su, sıcak içecek, tatlı gıda veya hava temasıyla hissedilir. Diş eti altı temizlikte daha belirgin olabilir.
Diş taşı kaldırıldığında daha önce kapalı olan kök yüzeyi dış uyaranlarla karşılaşabilir. İltihaplı diş etinin iyileşmesi de kök yüzeyini daha görünür hale getirebilir.
Hassasiyet Ne Kadar Sürer?
Rutin temizlikten sonraki hafif sızlama çoğu kişide birkaç gün içinde azalır. Derin diş eti temizliğinden sonra hassasiyet bir haftaya kadar sürebilir.
Periodontal hastalığın düzeyi ve önceden var olan kök açıklığı süreyi etkiler. Bazı kişilerde hassasiyet daha uzun devam edebilir ve ek değerlendirme gerekebilir.
Hassasiyet sırasında sert fırçalamadan ve aşırı sıcak veya soğuk gıdalardan kaçının. Uygun hassasiyet ürününü diş hekiminizle birlikte belirleyin.
Diş Taşı Temizliği Sonrası Diş Eti Çekilir mi?
Diş taşı temizliği sonrasında diş eti çizgisi farklı görünebilir. Bu durum çoğunlukla mevcut taşın kalkması ve iltihaplı diş etindeki şişliğin azalmasıyla ilişkilidir.
İlerlemiş diş eti hastalığı daha önceden doku ve kemik kaybına yol açmış olabilir. Temizlik, birikimlerin örttüğü kök yüzeyini ve diş aralarını görünür hale getirebilir.
Kliniğimizde sık karşılaştığımız durumlardan biri, hastaların işlemden sonra yeni boşluk oluştuğunu düşünmesidir. Çoğu zaman taşların kalkmasıyla mevcut aralıklar fark edilir.
Belirgin çekilme, kök hassasiyeti veya estetik kaygı varsa diş eti muayenesi yapılmalıdır. Gereken yaklaşım, doku kaybının nedenine ve düzeyine göre planlanır.
Ne Zaman Diş Hekimine Başvurulmalı?
Hafif hassasiyet ve sınırlı diş eti kanaması genellikle kısa sürede azalır. Aşağıdaki belirtilerde diş hekimi değerlendirmesi gerekir:
- Giderek artan veya günlük yaşamı etkileyen ağrı
- Bir haftadan uzun süren ya da kötüleşen belirgin hassasiyet
- Durmayan, yoğun veya tekrarlayan kanama
- Artan diş eti ya da yüz şişliği
- İrin, kötü tat, ateş veya belirgin ağız kokusu
- Yeni başlayan belirgin diş hareketliliği
- Gece uyandıran, zonklayıcı veya kendiliğinden başlayan diş ağrısı
Diş Taşı Temizliği Ne Sıklıkla Yapılmalı?
Diş taşı temizliği için herkesin uyması gereken sabit bir altı aylık takvim yoktur. Uygun aralık kişisel diş eti hastalığı riskine göre belirlenir.
Diş taşı hızlı oluşan, sigara kullanan, ortodontik apareyi bulunan veya periodontal hastalık geçmişi olan kişiler daha sık kontrole ihtiyaç duyabilir. İyi ağız bakımına sahip kişilerde aralık daha uzun olabilir.
Kontrol sıklığı ile diş taşı temizliği sıklığı aynı değildir. Her kontrolde temizlik yapılması gerekmez. İşlem, muayenede klinik ihtiyaç belirlenirse planlanır.
Diş Taşı Oluşumu Nasıl Azaltılır?
Evde bakım mevcut diş taşını çıkaramaz. Ancak plağın sertleşmesini ve yeni birikim oluşmasını azaltmaya yardımcı olur.
- Dişlerinizi günde iki kez, yaklaşık iki dakika boyunca florürlü diş macunuyla fırçalayın.
- Diş aralarını her gün diş ipi veya uygun boydaki arayüz fırçasıyla temizleyin.
- Diş eti çizgisini sertçe ovalamak yerine kontrollü ve nazik hareketler kullanın.
- Fırçanın ulaşamadığı bölgeler için diş hekiminizden kişisel temizlik önerisi alın.
- Tütün kullanımından kaçının ve düzenli ağız muayenelerini aksatmayın.
- Diş eti kanaması, şişlik veya kalıcı ağız kokusunu bekletmeden değerlendirin.
Düzenli ve doğru bakım, profesyonel temizliğin yerini tutmaz. Buna karşılık yeni plak birikimini kontrol ederek diş eti sağlığının korunmasına katkı sağlar.
Sıkça Sorulan Sorular
Diş taşı temizliği zararlı mı?
Diş hekimi tarafından uygun teknikle yapılan diş taşı temizliği genellikle zararlı değildir. Kısa süreli hassasiyet, sızlama veya hafif kanama görülebilir.
Diş taşı temizliği kaç dakika sürer?
Sınırlı birikimlerde işlem yaklaşık 10-20 dakika, yaygın birikimlerde 20-40 dakika sürebilir. Derin diş eti temizliği daha uzun sürebilir veya birden fazla seansa ayrılabilir.
Diş taşı temizliği ağrılı mı?
Rutin temizlik çoğu kişide güçlü ağrı oluşturmaz. Diş eti iltihabı veya kök açıklığı varsa sızlama hissedilebilir ve gerektiğinde lokal anestezi uygulanabilir.
Diş temizliğinden kaç saat sonra yemek yenir?
Standart temizlikten sonra zorunlu bir bekleme süresi bulunmaz. Lokal anestezi yapıldıysa uyuşukluğun geçmesi, florür verniği uygulandıysa verilen talimata uyulması gerekir.
Diş taşı temizliği sonrası su içilir mi?
Yalnızca standart temizlik yapıldıysa genellikle su içilebilir. Ek bir florür uygulaması varsa diş hekiminizin belirttiği süre boyunca bekleyin.
Diş taşı temizliğinden sonra diş fırçalanır mı?
Rutin temizlikten sonra dişler aynı gün, yumuşak kıllı fırçayla nazikçe fırçalanabilir. Derin temizlik veya cerrahi işlem yapıldıysa kişisel bakım talimatına uyulmalıdır.
Diş taşı temizliği sonrası hassasiyet ne kadar sürer?
Hafif hassasiyet çoğu kişide birkaç gün içinde azalır. Derin temizlik sonrasında bir haftaya kadar sürebilir; uzayan veya artan hassasiyet değerlendirilmelidir.
Diş taşı temizliği sonrası diş eti çekilmesi olur mu?
Taşların kalkması ve diş eti şişliğinin azalması, mevcut çekilmeyi daha görünür hale getirebilir. Belirgin kök açıklığı veya hassasiyet varsa diş eti muayenesi gerekir.
Kaynaklar
- Periodontal (Gum) Disease — National Institute of Dental and Craniofacial Research
- Scaling and Root Planing for Gum Disease — American Dental Association
- Gum Disease — NHS
- Professional Mechanical Plaque Removal — Kent Community Health NHS Foundation Trust
- Your Visit to the Dental Hygienist — Dorset County Hospital
- The Prevalence of Tooth Hypersensitivity Following Periodontal Therapy — PubMed